Sosyolojik anlamda oru\u00e7 ki\u015fisel bir ib\u00e2det. Her ib\u00e2detin oldu\u011fu gibi ama Ramazan’da oru\u00e7 ib\u00e2detinin sosyolojik bir payla\u015f\u0131m\u0131 da var. Oru\u00e7 ib\u00e2detini di\u011fer ib\u00e2detlerle k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda en \u00e7ok toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Mesela ezan okundu\u011funda herkes c\u00e2miye gitmeyebilir, Cuma g\u00fcn\u00fc herkes Cuma namaz\u0131na gitmeyebilir. Ya da di\u011fer ib\u00e2detlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belli olmaz, ama \u00f6zellikle iftar saatlerinde b\u00fct\u00fcn \u015fehirlerde ayn\u0131 anda trafi\u011fin bitmesi, insanlar\u0131n i\u015fte ayn\u0131 anda yeme\u011fe ba\u015flamas\u0131 bir toplumsal birliktelik getiriyor. “\u0130ftara \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yorum” denildi\u011finde \u201cKa\u00e7ta gelelim?\u201d diye sorulmaz. Y\u00e2ni o \u015fehirde iftar vakti neyse o bile bir \u00f6n bilgiyi gerektirir. M\u00e2nev\u00ee duygular daha \u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yard\u0131mla\u015fma, insanlar\u0131n birbirlerinin h\u00e2llerinden anlama, birbirlerine daha iyi niyetli, daha toleransl\u0131 davranmak \u015fekilleri ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu, o ib\u00e2deti yerine getirmeyen insanlar\u0131n da hissetti\u011fi ve kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ortam. Y\u00e2ni oru\u00e7 tutsun tutmas\u0131n, Hristiyan bile olsa o toplumda oru\u00e7 ay\u0131n\u0131n oldu\u011funu, Ramazan ay\u0131nda neler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00fclt\u00fcrel olarak hisseder O k\u00fclt\u00fcrleri payla\u015fabilir. Bence orucun ib\u00e2detlerinin \u00f6tesinde sosyolojik anlam\u0131 burada.<\/p>\n\n\n\n
Oru\u00e7 tutman\u0131n topluma faydas\u0131 nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015e\u00f6yle deniyor, i\u015fte oru\u00e7 tutarsak a\u00e7lar\u0131n, yemek bulamayanlar\u0131n h\u00e2linden anlar\u0131z ama \u00f6yle olsayd\u0131 oru\u00e7 fakirlerin ve yemek bulamayanlar\u0131n yapmas\u0131 gereken bir ib\u00e2det olmaktan \u00e7\u0131kar. Y\u00e2ni s\u00e2dece zenginler oru\u00e7 tutsun ki fakirlerin halinden anlas\u0131n diye bir sonu\u00e7 da ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130nanc\u0131n topluma yans\u0131mas\u0131 birlik, beraberlik hissini de getirir. Ama o birlik ber\u00e2berlik hissini biz ba\u015fka olaylardan da mesela depremde de ya\u015f\u0131yoruz. Ki\u015fisel bir durum oldu\u011funda da mahallemizde de ya\u015f\u0131yoruz veya \u00fclke olarak ya da d\u00fcnya olarak. Y\u00e2ni \u015fu anda Filistin’de yap\u0131lanlar\u0131 anlamam\u0131z i\u00e7in onlar\u0131n da oru\u00e7 tutuyor oldu\u011funu bilmemize gerek yok. Dolay\u0131s\u0131yla toplumsal bir \u015feyi ib\u00e2det a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, s\u00e2dece bizim birlik ve ber\u00e2berli\u011fimizi sa\u011flayan di\u011fer olaylar gibi bir \u00f6zelli\u011fi var.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Toplumun Ramazan\u2019a olan ilgisini nas\u0131l yorumluyorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu hep soruluyor. Gen\u00e7ken \u015f\u00f6yle yap\u0131yordu, \u015f\u00f6yle e\u011fleniyorduk. Sahurda bunu yap\u0131yorduk, iftarda bunu yap\u0131yorduk vs. Ben bunlar\u0131 biraz daha gen\u00e7ken duyuyordum. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman k\u0131\u015f Ramazanlar\u0131 vard\u0131. \u015eimdi de yava\u015f yava\u015f k\u0131\u015fa geliyor. Bence orada eski Ramazanlara \u00f6zlem yaz Ramazanlar\u0131nda. Y\u00e2ni iftardan sonra sahura kadar sokakta kalabilece\u011fimiz mevsimlerin, hava \u015fartlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemler. Ve insanlar ayn\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ve bir de ne olursa olsun insan hep on yirmi y\u0131l \u00f6ncesini \u00f6zler. Bunun da en b\u00e2riz ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u015fey \u00e7ok toplumsal olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in iftarlara gidiliyor, al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131l\u0131yor, Ramazan\u2019a \u00f6zel \u015feyler mesela g\u00fclla\u00e7 tatl\u0131lar\u0131 yap\u0131l\u0131yor, hurmalar yeniyor. Dolay\u0131s\u0131yla payla\u015f\u0131lan \u00e7ok \u015fey oldu\u011fu i\u00e7in sanki bunlar s\u00e2dece Ramazan’da yap\u0131l\u0131yormu\u015f gibi bir anlay\u0131\u015f var. B\u00f6yle bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oluyor Ramazan’\u0131n. Ama 2024 y\u0131l\u0131nday\u0131z, belki on y\u0131l \u00f6nceki Ramazan’\u0131 da \u00f6zl\u00fcyoruz. 1980’deki Ramazanlar\u0131 ya\u015fayanlar onlar\u0131 \u00f6zl\u00fcyor. Ama 2034\u2019te de 2024 Ramazanlar\u0131n\u0131 \u00f6zleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n Ramazan\u2019\u0131n eski d\u00f6nemlerle g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki h\u00e2lini mukayese etti\u011finizde neler s\u00f6ylersiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum, olmas\u0131 gerekti\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. De\u011fi\u015fim olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Y\u00e2ni biz dedelerimizin, babalar\u0131m\u0131z\u0131n, annelerimizin Ramazanlar\u0131n\u0131 ya\u015famak zorunda de\u011filiz, hatta ya\u015famamal\u0131y\u0131z. Onlar da bizim farkl\u0131 Ramazanlar ya\u015famam\u0131z gerekti\u011fini kabul etmeli. O Ramazanlar dedelerimizin, babalar\u0131m\u0131z\u0131n, annelerimizin, \u00e2bilerimizin, amcalar\u0131m\u0131z\u0131n hat\u0131ralar\u0131nda kals\u0131n. Bizim kendi Ramazan hat\u0131ralar\u0131m\u0131z olu\u015fsun. Y\u00e2ni biz bir t\u00e2rih okur gibi Ramazan hat\u0131ralar\u0131 olu\u015fturmayal\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Z ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n da Y ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n da, \u00fcniversitede ev arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yapanlar\u0131n, yurt arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yapanlar\u0131n da bir Ramazan hat\u0131ras\u0131 olsun diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Sosyal t\u00e2rihimiz zenginle\u015fsin, herkesin anlatacak bir \u015feyler olsun. Hep ayn\u0131 \u015feyi anlatmayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Ramazan\u2019dan \u00f6nceki ve Ramazan\u2019daki zihin d\u00fcny\u00e2n\u0131z ve ruh halinizde bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz? D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z bunlar neler?<\/strong><\/p>\n\n\n\n D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesine d\u00e2ir bir telkin var. “Ramazan ba\u015flad\u0131 art\u0131k \u015feytanlar ba\u011fland\u0131, herkes sevap i\u015fleyecek, g\u00fcnahlar azalacak”<\/em>. Ramazan bize otuz g\u00fcnde terbiye veriyor. Biz bu otuz g\u00fcnde edindi\u011fimiz al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 on bir ayda da devam ettirelim diye. Mesela sosyal ho\u015fg\u00f6r\u00fc, toleransl\u0131 davranma veya yard\u0131mla\u015fma \u015feklinde, insanlar\u0131 yeme\u011fe d\u00e2vet etme, kom\u015fuluk ili\u015fkilerimizin Ramazan’dan sonra da devam ettirilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Tabi en \u00f6nemli insan d\u00fcrt\u00fcs\u00fc beslenme \u00fczerinden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, y\u00e2ni yemiyorsun i\u00e7miyorsun di\u011fer arzulara gem vuruyorsun. Asl\u0131nda bu di\u011fer zamanlarda da ne kadar yemek i\u00e7mek ihtiy\u00e2c\u0131m\u0131z oldu\u011funu anlamam\u0131za vesile olmal\u0131. G\u00fcnde iki ekmek yemesek de, g\u00fcnde iki \u00f6\u011f\u00fcnle de doyuyormu\u015fuz, \u00fc\u00e7 tane hurma bir dilim pide bir tabak \u00e7orbayla da doyuyormu\u015fuz. Dolay\u0131s\u0131yla bir\u00e7o\u011funu da \u00e7\u00f6pe atacak kadar yememeliyiz. Di\u011fer arzular\u0131m\u0131za gem vurmal\u0131y\u0131z. Bunlar\u0131 yapabiliyorsak da yapmamal\u0131y\u0131z diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir din psikolo\u011fu rahmetli Ali Murat Daryal\u2019\u0131n \u015f\u00f6yle bir tespiti var: “Orucun, yasakland\u0131\u011f\u0131 zaman yapmamaya al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri serbest oldu\u011funda da yapmamaya al\u0131\u015ft\u0131rma gibi terbiye edici bir \u00f6zelli\u011fi var” \u00c7ok yemek, i\u00e7mek zararl\u0131. B\u00fct\u00fcn beslenme uzmanlar\u0131 bunu s\u00f6yl\u00fcyor. Biz Ramazan’da bunlara uymal\u0131y\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla bunu yapabiliyorken ve bu su\u00e7 olmazken, din\u00ee if\u00e2deyle \u201cg\u00fcnah\u201d olmazken bile dikkatli yapmal\u0131y\u0131z, kendimize s\u0131n\u0131r koymal\u0131y\u0131z. Kendi \u00f6z disiplinimizi sa\u011flamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Ramazan’\u0131n daha iyi idrak edilmesi i\u00e7in \u00f6nerileriniz nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Burada sosyolojik olarak bizim \u015fu kavram\u0131 g\u00fcndeme getirmemiz de yarar var: K\u00fclt\u00fcr\u00fcn g\u00fcncellenmesi. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn g\u00fcncellenmesinde din de var, geleneklerimiz, g\u00f6reneklerimiz, \u00e2detlerimiz var. Eskisi gibi annemizle, babam\u0131zla, dedelerimizle b\u00fcy\u00fck sofralar kurulmuyor o reklamlardaki gibi. Bu zaman\u0131m\u0131z\u0131n bir ger\u00e7e\u011fi. Y\u00e2ni nas\u0131l yirmi katl\u0131 bin\u00e2lar \u00e7irkin ama zam\u00e2n\u0131m\u0131z\u0131n bir ger\u00e7e\u011fi. “Biz illa eskisi gibi \u00e2ilemizle yiyece\u011fiz” diye \u0131srar edersek, \u015fehir d\u0131\u015f\u0131nda okuyan bir \u00f6\u011frenci her iftarda \u00e2ilesinin yan\u0131na m\u0131 gidecek? Ya da bir ay boyunca rapor al\u0131p \u00e2ilesiyle iftar m\u0131 yapacak? Bunlar bence toplumun yava\u015f yava\u015f ve kendi kendine ba\u015fkalar\u0131 yol g\u00f6stermeden olmas\u0131 gerekir. Birilerinin empoze etmesiyle ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lacak zorlama bir tav\u0131r \u015feklinde olmamal\u0131. Bizler daha iyi, daha rahat, s\u00e2dece yemek yemek i\u00e7in de\u011fil de, sosyal varl\u0131k olarak 2020, 2024, 2025’li y\u0131llarda nas\u0131l iftar yaparsak bunu sosyolojik olarak, sosyal, toplumsal anlamda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r\u0131z. S\u00e2dece karn\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fil, g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fc, ruhumuzu da doyurmu\u015f oluruz. 2040’l\u0131 y\u0131llarda ise 2024 ramazanlar\u0131n\u0131 \u00f6zleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n Sorunuzdaki \u00f6neriye daha net ve edeb\u00ee bir cevap olarak Sezai Karako\u00e7\u2019un \u015fu s\u00f6z\u00fcyle bitirmek isterim:<\/p>\n\n\n\n \u201cOru\u00e7, insan\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, her y\u0131l bir ay kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ruh \u015f\u00f6lenidir. \u00dcst\u00fcn insanlar\u0131n d\u00e2vetlisi oldu\u011fu bir tabiat\u00fcst\u00fc ziy\u00e2fet, bir g\u00f6k sofras\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n \u015eimdiden herkese hay\u0131rl\u0131 bayramlar diliyorum.<\/p>\n\n\n\n R\u00f6portaj: \u0130nci Aldemir<\/strong><\/p>\n\n\n\n Foto\u011fraf: Sat\u0131nur Ko\u00e7<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kastamonu \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Can Ceyl\u00e2n, Gazete Kamp\u00fcs’\u00fcn sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131. Do\u00e7. Dr. Ceyl\u00e2n, “Ramazan bize otuz g\u00fcnde terbiye veriyor. Biz bu otuz g\u00fcnde edindi\u011fimiz al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 on bir ayda da devam ettirelim diye.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13728,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[304],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13724"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13724"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13735,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13724\/revisions\/13735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PHOTO-2024-04-03-11-51-19-1024x750.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n