{"id":19956,"date":"2025-06-05T16:08:18","date_gmt":"2025-06-05T13:08:18","guid":{"rendered":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/?p=19956"},"modified":"2025-06-05T16:08:20","modified_gmt":"2025-06-05T13:08:20","slug":"doc-dr-can-ceylan-ile-kurban-sosyolojisi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/doc-dr-can-ceylan-ile-kurban-sosyolojisi-uzerine\/","title":{"rendered":"Do\u00e7. Dr. Can Ceyl\u00e2n ile Kurban Sosyolojisi \u00dczerine<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n

Do\u00e7. Dr. Ceyl\u00e2n, \u2018<\/a>\u2019Kurban k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu bir toplumun insanlar\u0131, Gazze\u2019deki gibi, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki gibi soyk\u0131r\u0131m yapmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc can vermenin, ac\u0131 \u00e7ekmenin ne demek oldu\u011funu idrak etmi\u015ftir.\u2019\u2019\u00a0ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kurban sosyolojisini daha iyi anlayabilmek i\u00e7in Kastamonu \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Do\u00e7. Dr. Can Ceyl\u00e2n ile kapsaml\u0131 bir r\u00f6portaj ger\u00e7ekle\u015ftirdik.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

B\u00f6ylesine iki z\u0131t kavram kurban ve bayram nas\u0131l bir araya gelmektedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kurban ve bayram. Nas\u0131l oluyor da bir tarafta kanlar d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor, b\u0131\u00e7aklar havada u\u00e7u\u015fuyor; \u00f6b\u00fcr tarafta bunun bayram\u0131 m\u0131 olur? Ortada bir can var. Buna ra\u011fmen bayram m\u0131 kutlan\u0131yor? Bu asl\u0131nda bayram kavram\u0131yla kurban kavram\u0131n\u0131n zamanla ge\u00e7irdi\u011fi anlam kaymas\u0131ndan kaynaklanan bir soru. \u201cKurban\u201d kelimesi T\u00fcrk\u00e7ede \u201ckurban olay\u0131m\u201d, gibi ifadelerde ge\u00e7er. \u0130stikl\u00e2l Mar\u015f\u0131m\u0131z\u2019da \u201c\u00c7atma, kurban olay\u0131m, \u00e7ehrene ey nazl\u0131 hil\u00e2l…\u201d diye ge\u00e7er. Hakikaten \u00e7ok derin bir anlam\u0131 var. \u201cKurban olmak\u201d demek, kendini feda etmek demektir. Yani \u201cyeter ki bayra\u011f\u0131m\u0131z dalgalans\u0131n, biz kendimizi kurban ederiz\u201d; can\u0131m\u0131zdan, mal\u0131m\u0131zdan vazge\u00e7eriz. Bu kadim bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ngilizcede de \u201csacrifice\u201d denir. Hatta bu, ilkel k\u00fclt\u00fcrlerde ger\u00e7i \u201cilkel\u201d kelimesi pek ho\u015f de\u011fil, diyelim ki \u201canimist dinlerde\u201dhayvanlar\u0131 tanr\u0131lara adamak, insanlar\u0131, \u00f6zellikle k\u0131z veya erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131, g\u00fcnahs\u0131z olduklar\u0131 i\u00e7in tanr\u0131lara sunmak gibi uygulamalara kadar gider. Tap\u0131naklarda canl\u0131 canl\u0131 kurban edilen insanlar vard\u0131r. O do\u011frudan bir can almay\u0131 if\u00e2de eder.<\/p>\n\n\n\n

Ama bizim kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201ckurban\u201d kelimesi bamba\u015fka bir k\u00f6kten gelir. O k\u00f6k \u201cyak\u0131nl\u0131k\u201d anlam\u0131na gelir. \u201cKurbiyet\u201d ve \u201cakraba\u201d kelimeleri de ayn\u0131 k\u00f6kten gelir. \u201cKurbiyet\u201d ne demek? Yak\u0131nl\u0131k. Akraba da \u00f6yle\u2026 \u015eimdi \u201cakraba\u201d dedi\u011fimiz ki\u015filer, birinci dereceden anne, baba ve karde\u015fler d\u0131\u015f\u0131nda kalan ama h\u00e2l\u00e2 yak\u0131nl\u0131k ba\u011f\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filerdir. Peki bir hayvan\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek biz kime veya neye yak\u0131nla\u015f\u0131yoruz? Asl\u0131nda bu, kendimizden bir fedak\u00e2rl\u0131k yaparak ger\u00e7ekle\u015fiyor. Y\u00e2ni normalde ba\u015fka bir \u015feye harcayaca\u011f\u0131m\u0131z paray\u0131 \u00f6rne\u011fin bu y\u0131l bir k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan 20 bin lira, b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlar 100\u2013200 bin liraya kadar \u00e7\u0131kabiliyor ve insanlar 3, 5, hatta 7 ki\u015fi birle\u015ferek al\u0131yor bu paray\u0131 kurbana harc\u0131yor. Ayn\u0131 parayla gidip kasaptan 10\u201315 kilo et alabilirsin ama burada mesele et almak de\u011fil; bir de\u011fere sad\u00e2kat g\u00f6stermek, bir yak\u0131nl\u0131k kurmak. Bu yak\u0131nl\u0131k hem insanlarla payla\u015f\u0131m yoluyla kuruluyor, hem de bir maneviyatla\u2026 Belki gidip kasaptan 10\u201315 kilo et alabilirsin ama bir hayvan\u0131 kurban ederek, onun \u00fc\u00e7te birini ba\u015fkalar\u0131na vermek zorundas\u0131n.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, toplumda herkesin yapt\u0131\u011f\u0131 ortak bir davran\u0131\u015fa sen de i\u015ftirak ediyorsun. Bu, t\u0131pk\u0131 Ramazan Bayram\u0131’nda ayn\u0131 anda iftar yapmak, ayn\u0131 anda sahura kalkmak, ayn\u0131 anda ter\u00e2vihe gitmek gibi\u2026 Y\u00e2ni bir toplumda ayn\u0131 anda yap\u0131lan kolektif bir ib\u00e2detin, bir rit\u00fcelin par\u00e7as\u0131 oluyorsun. Bunu kurban keserek de yapabilirsin, kurban\u0131 payla\u015farak da; ya da kesemedi\u011fin kurban\u0131 kab\u00fbl ederek de bu s\u00fcrece dahil olabilirsin. \u015eu soru sorulabilir: \u201cPeki, herkes zengin olursa, herkesin et alacak paras\u0131 olursa ne olacak?\u201d Yine de bu ib\u00e2det yerine getirilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kurban ib\u00e2deti, es\u00e2sen hac yapanlara farz olan bir ib\u00e2dettir. Hacca gitmeyenler i\u00e7inse v\u00e2ciptir. Y\u00e2ni biz \u015fu anda kurban kesmesek bile dini a\u00e7\u0131dan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir eksiklik say\u0131lmaz. Ama hacca gitmi\u015fsek ve kurban bayram\u0131n\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc Mekke veya Medine\u2019de bulunuyorsak, o zaman kurban kesmek farz olur. Bu, hac ib\u00e2detinin son a\u015famas\u0131d\u0131r. Ve orada kesilen kurbanlar hac\u0131lar taraf\u0131ndan yenilmez.  Asl\u0131nda biz insanlarla ayn\u0131 \u015feyi payla\u015fman\u0131n bayram\u0131n\u0131 yap\u0131yoruz. T\u0131pk\u0131 Ramazan Bayram\u0131’n\u0131n, Ramazan boyunca tuttu\u011fumuz oru\u00e7lar\u0131n sonunda bir ib\u00e2det borcunun tamamlanmas\u0131n\u0131n sevinci olarak kutlanmas\u0131 gibi\u2026 Kurban Bayram\u0131\u2019nda da biz, kendi zevkimiz i\u00e7in de\u011fil; kendi isteklerimizden, kendi konforumuzdan fedak\u00e2rl\u0131k ederek bir ib\u00e2det ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz. Bu s\u00e2yede bayram yap\u0131yoruz. Y\u00e2ni ilk bak\u0131\u015fta kurban ve bayram birbirine z\u0131t kavramlarm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de, asl\u0131nda bu iki kavram birbirini tamamlayan anlamlar ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Kurban ibadetini sosyolojik anlamda nas\u0131l yorumlars\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dedi\u011fim gibi, kurban asl\u0131nda hac ibadetini yerine getirmek \u00fczere Mekke-Medine b\u00f6lgesine giden, tavaf\u0131n\u0131 yapan, Arafat\u2019ta vakfe yapan, M\u00fczdelife\u2019ye \u00e7\u0131kan, \u015feytan ta\u015flayan ki\u015filerin ihramdan \u00e7\u0131karken yapt\u0131klar\u0131 bir ib\u00e2dettir. Bayram\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc kurbanlar kesildi\u011finde, hac ib\u00e2deti tamamlanm\u0131\u015f olur. Bu vesileyle, Allah bu sene hacca gidenlerin ib\u00e2detlerini kab\u00fbl etsin in\u015fallah. Asl\u0131nda mesele s\u00e2dece sosyolojik de\u011fil; ayn\u0131 zamanda psikolojik bir boyutu da var. Y\u00e2ni, bu ib\u00e2detin arkas\u0131nda sosyo-psikolojik bir zemin bulunuyor. Bu noktada rahmetle anmak isterim; Marmara \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi hocalar\u0131ndan merhum Prof. Dr. Ali Murat Daryal\u2019\u0131n \u201cKurban Kesiminin Psikolojik Temelleri\u201d adl\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir kitab\u0131 var. Alan\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f en kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan biridir. Kendisi ayn\u0131 zamanda \u0130stanbul \u00dcniversitesi Felsefe B\u00f6l\u00fcm\u00fc mezunuydu ve Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine olduk\u00e7a h\u00e2kim biriydi. Bu kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle bir ara\u015ft\u0131rmaya yer veriyor: Kurban kesen toplumlarla kesmeyen toplumlar\u0131n insan ili\u015fkileri, \u015fiddete yatk\u0131nl\u0131klar\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131 sporlar aras\u0131nda anlaml\u0131 farklar olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceliyor. \u00d6rne\u011fin; kurban kesen toplumlarda insanlar aras\u0131 ili\u015fkiler nas\u0131ld\u0131r, bu toplumlarda \u015fiddet k\u00fclt\u00fcr\u00fc var m\u0131d\u0131r, varsa nas\u0131l bir bi\u00e7imde tez\u00e2h\u00fcr eder? Ve bu toplumlar\u0131n tercih etti\u011fi sporlar nelerdir? Ayn\u0131 \u015fekilde kurban kesmeyen toplumlar\u0131n ili\u015fkileri ve spor tercihleri de analiz edilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Biz kurban kesen bir toplum ve kurban kesen bir medeniyet olarak, kan ak\u0131tan sporlara \u00e7ok fazla ra\u011fbet etmeyiz. Bizim mill\u00ee sporumuz g\u00fcre\u015ftir. G\u00fcre\u015fte kazanan, rakibini ezmez; en fazla yere serer, omuzlar\u0131n\u0131 yere de\u011fdirir ve m\u00fcc\u00e2dele orada biter. Onur k\u0131rma, a\u015fa\u011f\u0131lama yoktur. Ama boks b\u00f6yle de\u011fildir. Boks ma\u00e7lar\u0131nda insanlar\u0131n a\u011fz\u0131, burnu par\u00e7alan\u0131r; her yeri kanar, ringte kan akar. Oysa bizim gelene\u011fimizde, kurban kesimi bile insan\u00ee bir s\u0131n\u0131r i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r. Biz kurban keserken, insana yak\u0131n ve daha b\u00fcy\u00fck boyutlardaki ko\u00e7 ya da b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde can verirken izleriz. Asl\u0131nda burada bast\u0131r\u0131lan hayvan\u00ee bir y\u00f6n\u00fcm\u00fczle y\u00fczle\u015fiyoruz. \u0130nsan do\u011fas\u0131nda kan g\u00f6rme, \u015fiddeti izleme arzusu vard\u0131r. Ancak biz bunu bilin\u00e7li, kontroll\u00fc ve rit\u00fcel yoluyla ya\u015f\u0131yoruz. Merhum Prof. Dr. Ali Murat Daryal\u2019\u0131n \u201cKurban Kesiminin Psikolojik Temelleri\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda \u00e7ok ilgin\u00e7 bir tespiti var: Boks ma\u00e7\u0131ndan \u00e7\u0131kan seyirciler d\u0131\u015far\u0131da kavga etmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7eride kan g\u00f6r\u00fcyorlar. Ama futbol ma\u00e7\u0131ndan \u00e7\u0131kan seyirciler kavga eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc sahada kan yoktur. \u0130\u00e7lerindeki gerilim d\u0131\u015fa vururlar. Ayn\u0131 \u015fekilde, Kurban Bayram\u0131\u2019nda insanlar ellerinde sat\u0131rla, b\u0131\u00e7akla dola\u015f\u0131r ama kimse kimseyi b\u0131\u00e7aklamaz. Kasap kendini keser belki ama insanlar birbirine zarar vermez. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc kan g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, adrenalin bo\u015falm\u0131\u015ft\u0131r. O hayvan\u00ee d\u00fcrt\u00fc tatmin edilmi\u015ftir. Y\u0131lda bir kez bile olsa bu deneyimi ya\u015fayan insanlar, kurban\u0131n psikolojik ve ahlak\u00ee etkilerini ta\u015f\u0131r. Can\u0131 al\u0131nan bir canl\u0131y\u0131 g\u00f6zlemledi\u011finizde, ister istemez empati kurars\u0131n\u0131z. O kurban an\u0131, sizi \u015fiddetin ne oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk eder. Bu y\u00fczden kurban kesen bir insan, gidip Gazze\u2019deki mazlumlara zul\u00fcm yapamaz, bir topluma soyk\u0131r\u0131m uygulayamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc can vermenin ne demek oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca dinimizde hayvana eziyet edilmez. Kurban hayvan\u0131 can \u00e7eki\u015ftirilerek de\u011fil; h\u0131zl\u0131, ac\u0131s\u0131z ve merhametli bir \u015fekilde kesilir. Can damarlar\u0131 bir anda kesilir ve hayvan k\u0131sa s\u00fcrede can verir. Bu, \u201c\u00f6ld\u00fcreceksek bile i\u015fkence etmeyiz\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir sonucudur. Kimi zaman deniliyor ki: \u201cKasaptan et al\u0131p fakirlere da\u011f\u0131tsak olmaz m\u0131?\u201d Bu yeterli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kurban s\u00e2dece bir et payla\u015f\u0131m\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir ib\u00e2det ve bir rit\u00fceldir. Et da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 kurban\u0131n sembolik, toplumsal ve bireysel boyutunu kar\u015f\u0131lamaz. Kurban, ayn\u0131 zamanda birliktir, ber\u00e2berliktir. Can\u0131n\u0131 veren bir canl\u0131n\u0131n durumunu g\u00f6zlemlemektir. O sahnede bir teslimiyet, bir feda edi\u015f, bir ba\u011fl\u0131l\u0131k vard\u0131r. Kurban ib\u00e2detinin dayana\u011f\u0131 da Hz. \u0130brahim ile o\u011flu Hz. \u0130smail aras\u0131ndaki sad\u00e2kat ve teslimiyet h\u00e2disesidir. Hz. \u0130brahim o\u011flunu Allah\u2019a kurban etmeye haz\u0131rlan\u0131rken, Allah insan can\u0131n\u0131n kutsal oldu\u011funu g\u00f6sterdi ve hayvanla de\u011fi\u015fimini emretti. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan eti yenmez. Kurban edilecek hayvanlar\u0131n t\u00fcr\u00fc, ya\u015f\u0131 ve \u00f6zellikleri dinde belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyolojik olarak da kurban ib\u00e2deti, bizim toplumumuzu \u015fekillendirmi\u015ftir. K\u00f6ylerde \u00e7ocuklara kuzu verilir, o kuzu b\u00fcy\u00fct\u00fcl\u00fcr ve kurban edilir. Kendi elleriyle b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir canl\u0131y\u0131 kurban eden \u00e7ocuk, o bilin\u00e7le yeti\u015fir. B\u00f6yle bir \u00e7ocuk ileride vatan\u0131 i\u00e7in can\u0131n\u0131 feda edebilir, bir anne \u00e7ocu\u011funu, bir e\u015f kocas\u0131n\u0131 feda edebilir. Ancak bu fedak\u00e2rl\u0131k, daha fazla kan akmas\u0131n, insan kan\u0131 d\u00f6k\u00fclmesin diyedir. Biz bu bilinci kurban ib\u00e2detiyle kazan\u0131yoruz. Elbette bu ib\u00e2dete kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar var. Vejetaryenler ya da hayvansever gruplar bunu ele\u015ftiriyor. Fakat yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6steriyor ki, bu ib\u00e2detin hem fiziksel hem ruhsal olarak toplum \u00fczerindeki etkileri sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kurban kesmenin topluma faydas\u0131 nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda bir nevi cevap vermi\u015f oldum ama \u015funu da bir \u015fey s\u00f6yleyeyim. Mal\u0131yla, can\u0131yla, kan\u0131yla ve din\u00ee vecibelerini yerine getirmenin asl\u0131nda d\u00f6rt bir koldan bir tatmini hissediyorum. Bu, di\u011fer zamanlarda yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6rne\u011fin adak kurban\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6nemsiz oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. \u00c7ocuk olur, ev al\u0131n\u0131r, araba al\u0131n\u0131r, evlenilir\u2026 Bu gibi durumlarda da kurban kesilir. Asl\u0131nda bu, \u201cbir kan aks\u0131n\u201d diyedir. Ama \u015funu unutmamak gerekir: Dikkatsiz bir insansan\u0131z yine trafik kazas\u0131 yapars\u0131n\u0131z. Ge\u00e7imsizseniz, isterseniz on t\u00e2ne kurban kesin yine de bo\u015fanabilirsiniz. Burada as\u0131l mesele kurban etme rit\u00fcelinin kendisidir. Bunun hem psikolojik hem de k\u00fclt\u00fcrel bir y\u00f6n\u00fc var.<\/p>\n\n\n\n

Kurban ib\u00e2detini eski d\u00f6nemlerle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0131yaslarsak neler s\u00f6ylersiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Her \u015feyde oldu\u011fu gibi, ortada bir dejenerasyon var. Din\u00ee konularda hi\u00e7bir hassasiyeti olmayan insanlar, hem Ramazan’da hem de Kurban’da, laik bir \u00fclkede ya\u015famam\u0131za ra\u011fmen, \u201cAsl\u0131nda dini bayram yapmak laikli\u011fe ayk\u0131r\u0131 m\u0131d\u0131r, de\u011fil midir?\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131na kadar geldiler. Din\u00ee hassasiyeti olmayan, hatta dini konulardan \u00f6zellikle uzak durmaya \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer, hem din konusunda ahk\u00e2m kesiyor hem de din\u00ee bayramlar\u0131 sadece bir tatil f\u0131rsat\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Oysa ki, \u00f6zellikle Kurban Bayram\u0131\u2019nda  bizzat g\u00f6zlemlenmesi gereken, i\u00e7inde bulunulmas\u0131 gereken ib\u00e2detler ve rit\u00fceller s\u00f6z konusudur. Bug\u00fcn ise, bu rit\u00fcelin yerine \u201cBiz sizin yerinize kurban\u0131n\u0131z\u0131 keselim, hatta kesip paketleyip size 15-20 kilo et getirelim\u201d gibi uygulamalar ge\u00e7mi\u015f durumda. Bence bu, dinin di\u011fer alanlar\u0131nda da g\u00f6zlemledi\u011fimiz dejenerasyonun bir par\u00e7as\u0131. Namazda, oru\u00e7ta, hel\u00e2l-haram ayr\u0131m\u0131nda, insan ve kul hakk\u0131 konular\u0131nda ya\u015fanan hassasiyet kayb\u0131 burada da kendini g\u00f6steriyor. Kurban meselesi s\u00e2dece bir hayvan\u0131n can\u0131n\u0131 al\u0131p onun etini yemek de\u011fildir. E\u011fer sadece et yemek isteniyorsa, gidip herhangi bir yerde mangal yap\u0131labilir. \u0130nsanlar\u0131n bu bayram\u0131 s\u00e2dece bir tatil olarak g\u00f6rmesini samimi bulmuyorum. Nas\u0131l ki Noel, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla ilgili bir bayram de\u011filse ve biz 25 Aral\u0131k\u2019ta Noel kutlam\u0131yorsak, Kurban Bayram\u0131’nda da en az\u0131ndan birinci g\u00fcn, bayram\u0131n as\u0131l anlam\u0131na uygun ya\u015fanmal\u0131d\u0131r. Burada \u00f6nemli olan bir arada bulunma meselesidir. Belki insanlar et yer, belki s\u00e2dece kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131p bir sel\u00e2m verirsin. Kurban Bayram\u0131\u2019nda et g\u00f6t\u00fcr\u00fcrs\u00fcn, ba\u015fka bir ay tatl\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrs\u00fcn, bir ba\u015fkas\u0131nda erzak g\u00f6t\u00fcr\u00fcrs\u00fcn, bir di\u011ferinde yaln\u0131zca h\u00e2l hat\u0131r sorar, \u00e7ay\u0131n\u0131 i\u00e7ersin. \u00d6nemli olan, bir sofra etr\u00e2f\u0131nda bir araya gelmektir. O evin s\u00e2hibi de seni mis\u00e2fir etmekten, seni kendisiyle e\u015fit g\u00f6rmekten mutluluk duyar.<\/p>\n\n\n\n

Kurban Bayram\u0131\u2019n\u0131n daha iyi idrak edilmesi i\u00e7in \u00f6nerileriniz nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu t\u00fcr soyut, m\u00e2nev\u00ee, uhrev\u00ee ve din\u00ee konular gibi, Kurban da k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta \u00f6\u011frenilmeye ba\u015flanmas\u0131 gereken bir \u015feydir. Elbette 3-4 ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocuk bir hayvan\u0131n kesilmesini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde korkabilir. Ancak en az\u0131ndan hayvanlarla kurulan ili\u015fki konusunda bilin\u00e7 kazand\u0131rmak gerekir. Bug\u00fcn \u00e7ocuklar “hayvan” deyince s\u00e2dece kedi ve k\u00f6pe\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Oysa koyunlar da, inekler de hayvand\u0131r. Ne yerler, ne i\u00e7erler, nas\u0131l ya\u015farlar? B\u00e2z\u0131 \u00e7ocuklar s\u00fct\u00fcn a\u011fa\u00e7tan geldi\u011fini zannediyor. Oysa s\u00fct\u00fcn nas\u0131l sa\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir hayvandan geldi\u011fini g\u00f6rmesi gerekir. D\u00fcn meleyen ya da m\u00f6leyen bir hayvan\u0131n, bug\u00fcn sofraya geli\u015f s\u00fcreci, onun bir par\u00e7as\u0131 olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu yaln\u0131zca kurban \u00f6zelinde de\u011fil; Kurban Bayram\u0131’n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu daha b\u00fcy\u00fck bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir: Ramazan, Kurban, kandiller, Mevlid, Hac, Umre ve bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde olan ama ba\u015fka M\u00fcsl\u00fcman k\u00fclt\u00fcrlerde pek rastlanmayan gelenekler… Mesela bayramlar, ak\u00eede \u015fekeri bile bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Akide asl\u0131nda bir \u201cakit\u201d, y\u00e2ni s\u00f6zle\u015fmedir. Nik\u00e2h da bir akittir. \u201cDin\u00ee akidelerimiz\u201d dedi\u011fimizde, bu kelimenin k\u00f6kenini bilmek \u00f6nemlidir. O ak\u00eede \u015fekeri bir sembold\u00fcr; bir s\u00f6z verme, bir ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6stergesidir. Ramazan\u2019daki payla\u015fma ve yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z gibi, Kurban’da da bir feda etme, kendinden verme anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Bu ruh h\u00e2li s\u00e2dece o g\u00fcnlere mahsus olmamal\u0131; t\u0131pk\u0131 anneler g\u00fcn\u00fcnde annemizi s\u00e2dece bir g\u00fcn sevmememiz gerekti\u011fi gibi, sevgililer g\u00fcn\u00fcnde sevgilimizi bir g\u00fcnle s\u0131n\u0131rlamamam\u0131z gerekti\u011fi gibi… Bayram da s\u00e2dece bir g\u00fcn de\u011fil, bir h\u00e2l, bir ya\u015fam bi\u00e7imi olmal\u0131d\u0131r. \u201cHer g\u00fcn\u00fc bayram etmek\u201d i\u015fte budur. Bayram\u0131n nas\u0131l ya\u015fanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyorsan, Kurban\u2019da ve Ramazan\u2019da g\u00f6r; bunu y\u0131l\u0131n 365 g\u00fcn\u00fcne yay demek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Hac ib\u00e2deti bireyin topluma ve inanc\u0131na \u00e2idiyetini nas\u0131l peki\u015ftirir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hac ibadetini de\u011ferlendirirken \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir: G\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131lar\u0131 “Hacca gitmeye ne gerek var? Zaten K\u00e2be\u2019yi televizyonlardan, internetten g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu bir t\u00fcr turistik seyahat de\u011fil mi? O parayla daha ihtiya\u00e7 s\u00e2hibi insanlara yard\u0131m etmek daha anlaml\u0131 olmaz m\u0131?” gibi sorular sorabiliyor. Ancak bu, meseleyi \u00e7ok y\u00fczeysel bir yerden ele almak olur. \u00d6ncelikle \u015funu hat\u0131rlamak gerekir: Bundan bin y\u0131l \u00f6nce, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki gibi ileti\u015fim ve ula\u015f\u0131m imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, insanlar Horasan\u2019dan, Balkanlar\u2019dan, Afrika\u2019n\u0131n en \u00fccra k\u00f6ylerinden kalk\u0131p hacca gidiyordu. Ve orada, teni, dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 insanlar, \u0130sl\u00e2m ortak paydas\u0131nda bulu\u015fuyordu. Zenci, beyaz, k\u0131rm\u0131z\u0131, sar\u0131\u015f\u0131n, mavi g\u00f6zl\u00fc, uzun boylu, k\u0131sa boylu, \u00e7ekik g\u00f6zl\u00fc fark etmeksizin, herkes All\u00e2h\u2019\u0131n huzurunda b\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 geride b\u0131rak\u0131yordu. Bu, \u00e7ok \u00f6nemli bir bilin\u00e7tir: “Demek ki ben burada, All\u00e2h\u2019\u0131n huzurunda, t\u00fcm farkl\u0131l\u0131klar\u0131mdan ar\u0131nmal\u0131y\u0131m.” Ve sadece bir ibadet de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fveri\u015f de ya\u015fan\u0131yordu. T\u00e2rihte hep duydu\u011fumuz gibi, Ha\u00e7l\u0131 seferleri Avrupa\u2019ya ka\u011f\u0131d\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131ysa, hac da Do\u011fu\u2019dan Bat\u0131\u2019ya bilgi ta\u015f\u0131d\u0131. Horasan\u2019dan gelen biri orada “Ben bu kitab\u0131 okudum, ben bu kitab\u0131 yazd\u0131m” der, Afrika\u2019dan gelen birine verir. Y\u00e2ni hac, bir nevi fuar gibi, k\u00fclt\u00fcrel ve zihinsel bir al\u0131\u015fveri\u015f zeminiydi. Hac, s\u00e2dece tavaf edip kurban kesmekten ib\u00e2ret de\u011fildir. Evet, kurbandan iki g\u00fcn \u00f6nce gidip hac ib\u00e2detini teknik olarak yerine getirebilirsiniz. Ama aslolan, orada bulunmak, o ortam\u0131 ya\u015famak, o insanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrleriyle tan\u0131\u015fmak, k\u00fclt\u00fcrlenmek ve k\u00fclt\u00fcrle\u015fmektir. Orta Asya\u2019daki bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n, Avrupa\u2019daki bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n, Afrika\u2019daki bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 ya\u015fama bi\u00e7imini g\u00f6rmek, farkl\u0131l\u0131k i\u00e7inde ortakl\u0131\u011f\u0131 anlamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Buray\u0131 turistik bir yere \u00e7evirmemek gerekir. Ayn\u0131 durum umre i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Umre, insanlar\u0131n romantik an\u0131lar biriktirece\u011fi ya da evlilik teklifi edece\u011fi bir ortam de\u011fildir. Oras\u0131, kad\u0131n-erkek ayr\u0131m\u0131n\u0131n bile sembolik olarak ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131n ayn\u0131 safta, yan yana namaz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnyev\u00ee duygular\u0131n ve beklentilerin b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gereken bir yerdir. K\u00e2be, Hz. \u00c2dem\u2019in in\u015fa etti\u011fi, Hz. \u0130brahim\u2019in yeniden aya\u011fa kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131, Peygamberimizin putlardan temizledi\u011fi bir yerdir. Tanr\u0131\u2019n\u0131n huzuruna \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Hac, farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7inde birli\u011fi ya\u015famak, herkesin ayn\u0131 ama\u00e7 i\u00e7in orada bulunmas\u0131n\u0131n ne demek oldu\u011funu bizzat tecr\u00fcbe etmektir. Nas\u0131l ki bir T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 dalgaland\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm farkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p tek y\u00fcrek oluyorsak, \u0130stikl\u00e2l Mar\u015f\u0131 \u00e7al\u0131nca susuyorsak, hac da t\u00fcm d\u00fcnyev\u00ee ve uhrev\u00ee ayr\u0131mlardan ar\u0131n\u0131p Allah\u2019\u0131n huzuruna durmakt\u0131r. Teferruatlar\u0131n kalkt\u0131\u011f\u0131, s\u00e2dece \u00f6z\u00fcn kald\u0131\u011f\u0131 bir yer… Ama \u015fu da \u00f6nemli: Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi, hac Mekke\u2019den d\u00f6nd\u00fckten sonra ba\u015flar. Hacca giden ki\u015fi \u201chac\u0131\u201d unv\u00e2n\u0131 al\u0131r. Hac\u0131 amca, hac\u0131 teyze, hac\u0131 abla diye an\u0131lmaya ba\u015flan\u0131r. Sanki hac\u0131 olduktan sonra bir daha g\u00fcnah i\u015flenemezmi\u015f gibi bir alg\u0131 vard\u0131r. \u00d6nemli olan t\u00f6vbe etmek, bilin\u00e7lenmektir. Allah, herkese hac ib\u00e2detini l\u00e2y\u0131k\u0131yla yerine getirmeyi ve \u00f6mr\u00fc boyunca bu bilinci ta\u015f\u0131yacak kadar erken gitmeyi nasip etsin.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bu r\u00f6portaj vesilesiyle herkesin Kurban Bayram\u0131 m\u00fcb\u00e2rek olsun, kut getirsin.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f6portaj\/ Foto\u011fraf: Tu\u011f\u00e7e Karafak\u0131o\u011flu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kastamonu \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Do\u00e7. Dr. Can Ceyl\u00e2n, Gazete Kamp\u00fcs\u2019\u00fcn sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19952,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[304],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19956"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19956"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19956\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20027,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19956\/revisions\/20027"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazete.kastamonu.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}