Gazetecilik Öğrencilerine Yol Haritası: “Mezun Olmayı Beklemeyin”

Pusula Medya ve Yayıncılık İşletme Kooperatifi Genel Müdürü ve Kurucu Ortağı, PozitifHaber360 Genel Yayın Yönetmeni ve Ekonomi Muhabirleri Derneği İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanvekili Omur, üniversite yıllarının mesleki gelişim için önemli bir dönem olduğunu belirterek öğrencilerin mezuniyeti beklemeden haber üretmeye başlamalarını önerdi. Omur, “Ben bunları yaptım” diyebilecekleri bir portföy oluşturmalarının önemine dikkat çekerken gazeteciliğin temelinde merak, doğru soru ve doğrulamanın bulunduğunu söyledi.

Gazeteciliğe İlk Adım Öğrencilik Yıllarında Atılabilir

Gazeteciliğe 2003 yılında başlayan Mete Tamer Omur, öğrencilerin mesleğe hazırlanmak için mezuniyeti beklememesi gerektiğini söyledi. Kendi deneyiminden de örnek veren Omur, üniversitede ikinci sınıfı bitirdiği yaz, sektöre adım attığını belirtti. “Okul devam ederken bir yandan mesleğin içinde olmak, öğrendiğiniz teorik bilgilerin sahada nasıl karşılık bulduğunu görmenizi sağlıyor.”

Üniversite eğitiminin yalnızca diploma alınacak bir dönem olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Omur, öğrencinin mezun olduğunda yanında kendi çalışmalarından oluşan bir birikim taşımasının önemli olduğunu vurguladı. “Öğrenci mezun olduğunda elinde diplomasının yanında yaptığı haberler, röportajlar, yazılar, videolar; kısacası kendi ürettiklerinden oluşan bir portföy de olmalı. ‘Gazetecilik okudum’ demenin yanında ‘Ben bunları yaptım’ diyebilmeli.”

“İyi Gazetecilik Yalnızca Yazmakla Başlamıyor”

Gazeteciliğin yalnızca yazma becerisine indirgenemeyeceğini belirten Omur, öğrencilerin mesleğe bakış açısını genişletmesi gerektiğini söyledi. “İyi gazetecilik yazmakla başlamıyor. Merak etmekle, araştırmakla, dinlemekle ve doğru soruyu sormakla başlıyor. Yazmak ondan sonra geliyor.”

Omur’a göre gazetecinin çevresinde yaşananlara dikkatle bakması ve olayların arkasındaki soruları ortaya çıkarması gerekiyor. “Gazeteci sadece ‘Ne oldu?’ diye sormaz. ‘Neden oldu, nasıl oldu, kimi etkiliyor?’ diye de sorar.”

Portföyünüz “Ben Bunları Yaptım” Diyebilmeli

Üniversite yıllarında hazırlanan çalışmaların öğrencinin mesleki yönünü göstermesi gerektiğini belirten Omur, portföyün yalnızca çalışma sayısıyla değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. “Portföyünüz, nasıl düşündüğünüzü, neyi merak ettiğinizi ve haber bulma becerinizi göstermeli.”

Nitelikli ve özgün çalışmaların önemine dikkat çeken Omur, öğrencilerin kendi buldukları haberlerin portföyde önemli bir yer tuttuğunu belirtti. “50 tane birbirine benzeyen çalışma yerine, araştırılmış 10 güçlü çalışma daha değerlidir.” Haber ve röportajların yanı sıra araştırma, veri gazeteciliği, video, podcast ve fotoğraf gibi farklı üretimlerin de öğrencinin yeteneklerini göstermesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Staj, Sınıfta Öğrenilenleri Sahada Görme Fırsatı Sunuyor

Üniversite dönemindeki staj ve saha deneyimlerinin kendi kariyerinde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Omur, öğrencilerin bu süreçleri mesleği tanımak için değerlendirmesi gerektiğini söyledi. “Stajı sadece CV’ye yazılacak bir deneyim olarak görmeyin. Gerçek anlamda öğrenmek için değerlendirin.”

Deneyimli gazetecileri gözlemlemenin, soru sormanın ve yapılan işlerin nedenlerini anlamaya çalışmanın öğrenciler için önemli olduğunu ifade eden Omur, özellikle mesleğin günlük işleyişinin sahada daha iyi kavranabileceğini belirtti.

Gazetecilikte Öğrenme Mezuniyetle Bitmiyor

Yeni mezunların mesleğe başlarken yaptığı en önemli hatalardan birinin üniversiteden mezun olduktan sonra gazeteciliği öğrendiğini düşünmek olduğunu belirten Omur, mesleki gelişimin devam eden bir süreç olduğunu söyledi. “Diploma önemli ama gazetecilikte asıl öğrenme sahada devam ediyor. Hatta bu meslekte öğrenme hiçbir zaman bitmiyor.”

Omur, genç gazetecilerin başlangıçta yaptıkları küçük işleri de mesleki gelişimin bir parçası olarak görmeleri gerektiğini ifade etti. “Bir toplantıya gitmek, kısa bir haber yazmak, telefonla bilgi almak, bir veriyi kontrol etmek, bir editörün yaptığı düzeltmenin nedenini anlamaya çalışmak… Bunların hepsi gazetecilik eğitiminin devamı. Genç gazetecilere öğrenmeye açık olmaları çağrısında bulunan Omur, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Diploma mezuniyet belgesidir, ustalık belgesi değildir.”

İşe Alımda İlk bakılan Özellik: Öğrenme İsteği

Yeni mezun bir gazetecide hangi özelliklerin öne çıktığını anlatan Omur, mesleğe yeni başlayan birinden yılların deneyimine sahip olmasının beklenemeyeceğini söyledi. “Ben bir genç gazeteciyle çalışacaksam önce ne bildiğinden çok, öğrenmek için ne kadar istekli olduğuna bakarım.” Merakın da önemli bir özellik olduğunu belirten Omur, gazetecinin kendisine verilen işi tamamlamakla yetinmeyip yeni haber ihtimallerini fark etmesi gerektiğini söyledi. Ardından “Kendisine verilen işi yapıp bırakıyor mu, yoksa çevresine bakıp ‘Buradan haber çıkar mı?’ diye düşünüyor mu?” diye ekledi.

Çalışma disiplini, sorumluluk ve güvenilirliğin de meslek hayatında önemli olduğunu belirten Omur, iyi yazma, yabancı dil ve dijital becerilerin ise zaman içerisinde geliştirilebileceğini ifade etti.

“Herkesin Aynı Diplomayla Mezun Olduğu Yerde Farkı Siz Yaratırsınız”

Gazetecilik öğrencilerinin üniversite boyunca kendilerine farklı beceriler kazandırması gerektiğini belirten Omur, özellikle dijital dönüşümle birlikte gazeteciliğin farklı üretim alanlarını beraberinde getirdiğini söyledi. “Bugün öğrencilerin önünde çok daha fazla mecra var. İnternet sitesi, video, podcast, sosyal medya, üniversite gazetesi ya da radyo… Bunların her biri öğrenci için ayrı bir deneyim alanı.”

Öğrencilerin kendilerini tek bir mecrayla sınırlandırmamaları gerektiğini ifade eden Omur, ancak farklı alanlara yönelirken gazeteciliğin temel ilkelerinin korunması gerektiğini vurguladı. “Mecra değişebilir, teknoloji değişebilir, kullanılan araçlar değişebilir. Ama merak etmek, doğru soruyu sormak, bilgiyi doğrulamak ve haberi doğru aktarmak değişmiyor.”

Yabancı dil, veri okuryazarlığı ve dijital araçların kullanımının da öğrencilere katkı sağlayacağını belirten Omur, öğrencilerin üniversite yıllarında kendilerine farklı alanlarda birikim oluşturabileceğini söyledi.

Yapay Zekâ Bir Araç, Gazetecilik Sorumluluğu Değişmiyor

Yapay zekânın gazetecilikte kullanımının giderek artacağını belirten Omur, öğrencilerin bu teknolojileri öğrenmesinin önemli olduğunu söyledi. “Yapay zekâ güçlü bir araç. Veri analizinde, bilgilerin sınıflandırılmasında, taslak oluşturmada, araştırmada, deşifre ve ses-video çalışmalarında yardımcı olabilir.” Ancak yapay zekâ tarafından oluşturulan bilgilerin doğrudan doğru kabul edilmemesi gerektiğini belirten Omur, gazetecinin doğrulama sorumluluğunun devam ettiğini vurguladı. “Bilgiyi kaynağından doğrula. Yapay zekâdan gelen bilgi de bunun istisnası değil.”

Gazetecinin yalnızca bilgi aktaran değil, bilgiyi anlamlandıran kişi olduğunu ifade eden Omur, şu değerlendirmeyi yaptı: “Gazeteci, bir sayının neden önemli olduğunu, kimi etkilediğini ve hangi sorunun sorulması gerektiğini belirler.”

“Önce Doğrula, Sonra Yayınla”

Dijital medya ile birlikte haberin yayılma hızının arttığını belirten Omur, öğrencilerin hız ile doğruluk arasındaki dengeyi doğru kurması gerektiğini söyledi. “Önce doğrula, sonra yayınla. Hız bundan sonra gelir.” Kaynağa ulaşmanın ve farklı tarafları dinlemenin gazetecilik açısından önem taşıdığını belirten Omur, genç gazetecilerin bilgiye ulaşırken teyit mekanizmasını alışkanlık hâline getirmesi gerektiğini ifade etti.

Gazetecilik Mezunları İçin Farklı Çalışma Alanları

Gazetecilik eğitiminin öğrencilerin önüne farklı kariyer seçenekleri çıkarabildiğini belirten Omur, öğrencilerin üniversite döneminde farklı medya alanlarını deneyerek kendilerine uygun çalışma alanını keşfedebileceklerini söyledi. “Ajans gazeteciliği hızlı düşünmeyi ve hızlı haber üretmeyi öğretir. Gazete ve internet haberciliği araştırma ve yazma becerisini geliştirir. Televizyon ve radyo görsel ve işitsel anlatımı, canlı yayın deneyimini öne çıkarır.” Dijital medya ve sosyal medya alanlarının da gazetecilik öğrencileri açısından yeni üretim alanları oluşturduğunu belirten Omur, öğrencilerin kendi ilgi alanlarını deneyerek keşfetmelerini önerdi.

“Gazetecilik Size Göre Mi? Sahada Deneyin.”

Gazeteciliği tercih eden öğrencilerin mesleğin kendilerine uygun olup olmadığını anlamalarının yolunun deneyim kazanmaktan geçtiğini belirten Omur, öğrencilerin üretim yaparak kendi yönlerini keşfedebileceklerini söyledi. “Sahaya çıkın, haber yapın, insanlarla konuşun, röportaj yapın, yazın, farklı mecralarda üretmeye çalışın.”

Üniversite yıllarında yapılan çalışmaların öğrencilerin ilgi alanlarını keşfetmesine yardımcı olduğunu ifade eden Omur, gazeteciliğin kişisel bir yolculuk olduğunu belirtti. “Üniversite yıllarında yaptığınız her çalışma aslında geleceğinizle ilgili bir ipucu verir.” Bu nedenle öğrencilerin yalnızca mesleğin kendilerine uygun olup olmadığını düşünmek yerine deneyerek karar vermeleri gerektiğini belirten Omur, gazetecilik eğitiminin farklı alanlarda da kullanılabilecek beceriler kazandırdığını söyledi.

Dört Yılın Sonunda Elinizde Ne Olsun?

Omur, gazetecilik öğrencilerinin üniversite hayatını yalnızca ders ve sınavlardan ibaret görmemesi gerektiğini belirterek dört yıllık süreçte okunacak kitaplardan hazırlanacak haberlere, yapılacak stajlardan kurulacak mesleki bağlantılara kadar her deneyimin değerlendirilmesini önerdi. “Bol bol okuyun. Gündemi takip edin. Birinci sınıftan itibaren üretmeye başlayın.”

Öğrencilerin ekonomi, spor, kültür-sanat, televizyon ve dijital medya gibi farklı alanları deneyerek kendi uzmanlık alanlarını belirleyebileceğini ifade eden Omur, mesleki hazırlığın yanında üniversite hayatının sosyal yönünün de yaşanması gerektiğini söyledi. “Profesyonel olarak kendinizi hazırlayın ama üniversite yıllarınızı da yaşayın.”

“Kariyeriniz Her Zaman Planladığınız Şekilde İlerlemeyebilir”

Kendi meslek yolculuğunda başlangıçta ekonomi gazeteciliğini planlamadığını belirten Omur, öğrencilerin kariyerlerini tek bir plana bağlı olarak düşünmemeleri gerektiğini söyledi. “Ben gazeteciliğe başlarken ekonomi gazetecisi olmayı planlamıyordum. Bir kapı açıldı, girdim. Sonra başka kapılar açıldı.”

Meslek hayatında farklı kurumlarda ve farklı haberlerin peşinde çalışmanın kendisine yeni deneyimler kazandırdığını belirten Omur, öğrencilerin karşılarına çıkan fırsatları değerlendirmelerinin önemine dikkat çekti. “Kariyerimin en önemli tarafının kusursuz bir plan yapmak değil, karşıma çıkan fırsatları merakla değerlendirmek olduğunu görüyorum.”

Gazetecilik öğrencilerine son mesajı ise mesleğin temelindeki merak duygusunu korumaları oldu: “Yeter ki merakınızı kaybetmeyin, soru sormaktan vazgeçmeyin ve ‘Ben artık öğrendim’ demeyin.” Omur, sözlerini şu ifadelerle tamamladı: “Merak ettiğiniz sürece anlatacak yeni bir hikâye, öğrenecek yeni bir şey ve açılacak yeni bir kapı mutlaka vardır.”

N.Ecem Ünal