Veteriner Hekimlik Yalnızca Hayvan Tedavisi Değil, Tek Sağlık’ın Merkezinde Bir Meslek

1988 yılında Kastamonu’da doğan Yerlikaya, 2012 yılında Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesinden mezun oldu. Adnan Menderes Üniversitesi Veterinerlik Mikrobiyolojisi Anabilim Dalında doktora eğitimine devam eden Osman Burak Yerlikaya, 2013 yılından itibaren Tarım ve Orman Bakanlığında farklı kademelerde görev aldı. 2023 yılından bu yana ise Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü Bakteriyoloji Laboratuvarında veteriner hekim olarak çalışmalarını sürdürüyor.

“Hayvan Sevgisini Bilime Dönüştürmeye Hazır Olmak Gerekiyor”

Veteriner hekimliği tercih etmesinde biyoloji ve canlı bilimine duyduğu merakın etkili olduğunu belirten Yerlikaya, mesleğin kendisine yalnızca hayvan sağlığı değil, araştırma, laboratuvar ve halk sağlığı alanlarında da çalışma fırsatı sunduğunu söyledi. Yerlikaya, veteriner hekimlik düşünen öğrencilerin mesleğe bakışını şu soruyla değerlendirmesi gerektiğini ifade etti: “Ben sadece hayvanları mı seviyorum, yoksa bu sevgiyi bir bilime dönüştürmeye hazır mıyım?”

Veteriner hekimliğin dışarıdan görüldüğü kadar yalnızca hayvanlarla ilgilenilen bir alan olmadığını vurgulayan Yerlikaya, mesleğin yoğun bilimsel eğitim gerektirdiğine dikkat çekti. “Fakülteye adım atar atmaz karşılaştığım anatomi, fizyoloji, mikrobiyoloji, patoloji, cerrahi ve dahiliye gibi ağır bilim dersleri, işin bilimsel derinliğinin ne kadar büyük olduğunu bana gösterdi.” diyen Yerlikaya, mezuniyet sonrasında veteriner hekimliğin kapsamını daha iyi gördüğünü belirtti.

“Veteriner Hekimlik, Tek Sağlık Konseptinin Merkezinde”

Veteriner hekimliğin yalnızca kliniklerde kedi ve köpek tedavisinden ibaret olmadığını söyleyen Yerlikaya, mesleğin halk sağlığı açısından da önemli bir konumda bulunduğunu belirtti. Yerlikaya, “En büyük yanılgı, veteriner hekimliğin sadece bir muayenehane açıp kedi ve köpekleri tedavi etmekten ibaret sanılması. Oysa bu, işin sadece vitrin kısmıdır.” ifadelerini kullandı.

Veteriner hekimlerin gıda güvenliği, hayvanlardan insanlara geçen hastalıkların kontrolü, teşhis laboratuvarları ve aşı çalışmalarında görev alabildiğini aktaran Yerlikaya, mesleğin insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte ele alan “Tek Sağlık” yaklaşımıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti.

“Beni En Çok Zorlayan Alan, Zamanla En Büyük Tutkuma Dönüştü”

Öğrencilik yıllarında özellikle mikrobiyoloji ve patoloji derslerinin kendisini zorladığını anlatan Yerlikaya, bugün kariyerini mikrobiyoloji alanında sürdürmesinin dikkat çekici bir dönüşüm olduğunu söyledi. “Gözle görülmeyen etkenlerin canlı vücudunda yarattığı karmaşık mekanizmaları kavramak büyük bir ezber ve analitik düşünce gerektiriyordu.” diyen Yerlikaya, sözlerini şöyle sürdürdü: “Öğrencilikte beni en çok zorlayan ve anlamak için en çok mesai harcadığım bu mikrobiyoloji dünyası, zamanla en büyük tutkum haline geldi. Öyle ki şu an kariyerimi bu alana adadım ve doktoramı mikrobiyoloji üzerine yapıyorum.”

Yerlikaya, bu deneyimin öğrencilerin zorlandıkları derslere bakışını da değiştirebileceğini belirtti. İlk aşamada zorlayıcı görünen bir alanın, zaman içerisinde öğrencinin uzmanlaşmak istediği alana dönüşebileceğini kendi kariyerinden örnekle ortaya koydu.

Bir İş Günü Laboratuvarda ve Zamanla Yarışarak Geçiyor

Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü Bakteriyoloji Laboratuvarındaki çalışma düzenini de anlatan Yerlikaya, günlük mesaisinin klinik veteriner hekimlikten farklı olduğunu söyledi.

Bir iş gününün sahadan gönderilen hastalık şüpheli numunelerin kabulüyle başladığını belirten Yerlikaya, mikroskopik incelemeler, kültür çalışmaları ve moleküler tekniklerle hastalık etkenlerinin araştırıldığını ifade etti. “Bir numunedeki bakteriyi doğru teşhis etmek ve sahaya hızlıca rapor sunarak belki de büyük bir sürüde çıkacak salgını önlemek… Benim günüm tamamen laboratuvarda bilimin ve mikrobiyolojinin bu titiz rutini içinde, adeta zamanla yarışarak geçiyor.”

Bu çalışma alanının en önemli yönlerinden birinin taşıdığı sorumluluk olduğunu belirten Yerlikaya, laboratuvarda verilen bir teşhis kararının hayvan sağlığından halk sağlığına kadar farklı alanları etkileyebildiğini söyledi.

Başarılı Bir Hekim Olmanın Altın Kuralı 

Başarılı bir veteriner hekim olmak için üniversiteden alınan diplomanın tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Yerlikaya, mesleki gelişimin mezuniyet sonrasında da devam ettiğini belirtti. Yerlikaya’ya göre başarılı bir veteriner hekim için bilimsel merak ve analitik düşünme becerisi önemli: “Diploma size sadece yasal bir yetki verir. Başarılı bir hekim olmanın altın kuralı; bitmek bilmeyen bir bilimsel merak ve keskin bir analitik düşünme yeteneğidir.”

Veteriner hekimin konuşamayan bir hastanın bulgularını değerlendirmek veya gözle görülmeyen bir hastalık etkenini ortaya çıkarmak durumunda olduğunu belirten Yerlikaya, bu nedenle mesleğin sürekli sorgulama ve araştırma gerektirdiğini ifade etti.

“Staj ve Gönüllü Çalışmalar Eğitimin Can Damarı”

Üniversite öğrencilerine mezuniyet öncesinde saha deneyimi edinmelerini tavsiye eden Yerlikaya, staj ve gönüllü çalışmaların mesleki gelişimde önemli bir yere sahip olduğunu söyledi. Yerlikaya, “Eğitimin can damarıdır, diyebilirim. Staj ve gönüllü çalışmalar, size okuldaki derslerin ötesinde mesleğin ‘yazılmamış kurallarını’ öğretir” diyerek düşüncelerini ifade etti.

Öğrencilerin yalnızca derslere odaklanmak yerine farklı çalışma ortamlarını görmeleri gerektiğini belirten Yerlikaya, saha deneyiminin mesleki reflekslerin gelişmesine ve meslektaşlarla bağlantı kurulmasına katkı sağlayacağını ifade etti.

Veteriner Hekimlikte Dört Temel Kariyer Yolu

Veteriner hekimlik mezunlarının farklı sektörlerde çalışma imkânına sahip olduğunu belirten Yerlikaya, kariyer seçeneklerini dört ana başlık altında değerlendirdi. Bunları serbest veteriner hekimlik, kamu hizmeti, özel sektör ve akademik çalışmalar olarak sıraladı.

Yerlikaya, klinik dışında da veteriner hekimlerin görev alabileceği çok sayıda alan bulunduğunu belirterek laboratuvarlar, üniversiteler, gıda hijyeni, yaban hayatı, biyoteknoloji ve aşı üretimi gibi alanlara dikkat çekti. “Klinik dışında çalışmak demek, ‘Tek Sağlık’ konseptinin tam kalbinde yer almak demektir.” diye ekledi.

“Yeni Mezunlar Acele Etmemeli”

Yeni mezun veteriner hekimlerin iş hayatına başlarken yaptıkları hatalara ilişkin değerlendirmede bulunan Yerlikaya, öğrencilerin kendilerine farklı alanları tanımak için zaman vermeleri gerektiğini söyledi. “En büyük hata kesinlikle acelecilik ve vizyonu dar tutmaktır.” diye belirtti.

Veteriner hekimliğin çok farklı çalışma alanlarına sahip olduğunu belirten Yerlikaya, yeni mezunların kariyerlerinin ilk döneminde farklı alanları deneyimlemelerinin kendi yönlerini bulmalarına yardımcı olacağını ifade etti.

Kariyer Yolunu Saha Deneyimi Değiştirdi

Yerlikaya’nın kendi kariyerinde de saha deneyiminin önemli bir dönüm noktası olduğu görülüyor. 2013 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde göreve başladığı dönemde saha çalışmaları ve salgın şüpheleriyle karşılaştığını anlatan Yerlikaya, yaşadığı deneyimlerin laboratuvar alanına yönelmesinde etkili olduğunu söyledi. Bu durumu “Sahada sadece semptomlara bakarak kesin çözüme ulaşamadığımızı, işin arka planında çok sağlam bir laboratuvar teşhisinin olması gerektiğini yaşayarak öğrendim.” diyerek ifade etti.

Ayrıca bu deneyimin doktora eğitimine başlamasında da etkili olduğunu belirten Yerlikaya, saha tecrübesiyle laboratuvar çalışmalarını bir araya getirmenin kariyerinin şekillenmesinde önemli rol oynadığını söyledi.

“Keşke Yabancı Dili Daha Erken Çözseydim”

Öğrencilik dönemine dönüp baktığında farklı yapmak istediği konuların başında yabancı dilin geldiğini söyleyen Yerlikaya, veteriner hekimlik öğrencilerine uluslararası gelişmeleri takip etmelerini tavsiye etti. Konuyla ilgili olarak önerisini ise şöyle açıkladı: “Öğrencilere tek bir şey söylemem gerekirse, yabancı dili erken çözüp  yurt dışına açılmaları değerli.”

Uluslararası kongreler, araştırma laboratuvarları ve projelerin öğrencilerin mesleki gelişimine katkı sağlayabileceğini belirten Yerlikaya, öğrencilerin yalnızca kendi ülkelerindeki gelişmeleri değil, dünyadaki bilimsel çalışmaları da takip etmeleri gerektiğini söyledi.

Yapay Zekâ Veteriner Hekimliği Nasıl Değiştirecek?

Teknolojik gelişmelerin veteriner hekimlikte de yeni çalışma biçimleri oluşturacağını belirten Yerlikaya, özellikle yapay zekâ alanındaki gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiğini ifade etti. Görüntüleme teknolojileri, laboratuvar analizleri, kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları ve cerrahi teknolojilerde dijitalleşmenin artacağını belirten Yerlikaya, öğrencilerin teknoloji okuryazarlığını da geliştirmelerini önerdi. “Yapay zeka sadece bir trend değil, mesleğimizin bir gerçeği.” diyen Yelikaya, gelecekte veteriner hekimlerin teknolojiyi mesleklerine nasıl entegre ettiklerinin önem kazanacağını söyledi.

Geleceğin Veteriner Hekimlerine Üç Tavsiye

Yerlikaya, üniversite öğrencilerine diploma sonrasında da geliştirmeleri gereken üç alanı şöyle sıraladı: “Birincisi yabancı dili bir engel olmaktan çıkarın. İkincisi öğrenciyken güçlü bir mesleki ağ kurun. Üçüncüsü teknoloji okuryazarı olun.”

Önümüzdeki dönemde sürü sağlığı yönetimi ve gıda güvenliğinin öneminin artacağını belirten Yerlikaya, artan dünya nüfusuyla birlikte güvenilir hayvansal gıdaya erişimin önem kazanacağını ifade etti.

“Yapabilir Miyim?” Yerine “Gerçekten Yapmak İstiyor Muyum?”

Veteriner hekim olmak isteyen ancak mesleği yapıp yapamayacağından emin olmayan öğrencilere de mesaj veren Yerlikaya, öğrencilerin öncelikle kendi isteklerini sorgulaması gerektiğini şöyle ifade etti: “Kendinize ‘Yapabilir miyim?’ diye sormak yerine, ‘Gerçekten yapmak istiyor muyum?’ diye sorun.”

Veteriner hekimliğin yoğun eğitim, bilimsel merak ve emek gerektirdiğini belirten Yerlikaya, öğrencilerin mesleğe ilişkin kararlarını yalnızca dışarıdan görünen yönlerine bakarak vermemeleri gerektiğini ifade etti.

“Üniversite sadece meslek edinilen bir yer değil, kim olduğunuzu, nelerde iyi olup neleri sevmediğinizi keşfettiğiniz devasa bir deney alanıdır.”

“Mesleğin İçinden” serisinin okurları için son mesajını paylaşan Osman Burak Yerlikaya, üniversite döneminin yalnızca diploma alınan bir süreç olmadığını belirtti ve ekledi: “Üniversite sadece meslek edinilen bir yer değil, kim olduğunuzu, nelerde iyi olup neleri sevmediğinizi keşfettiğiniz devasa bir deney alanıdır.”

Öğrencilere farklı alanları deneyimlemeleri, staj yapmaları, sektörleri gözlemlemeleri ve hata yapmaktan korkmamaları çağrısında bulunan Yerlikaya, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:

“Herkesin gittiği yolu seçmek zorunda değilsiniz. Bolca staj yapın, farklı sektörleri gözlemleyin, hata yapmaktan korkmayın ve sevmediğiniz şeyleri eleyerek kendi rotanızı çizin. Doğru yolu bulmak bir aydınlanma anı değil, yolda yürürken inşa edilen bir süreçtir. Kendinize ve sürece güvenin.”

N.Ecem Ünal